وسواس را بیشتر بشناسید: علت، علائم، انواع، درمان 

Image result for ‫وسواس‬‎

 

وسواس چیست

وسواس یک ایده، فکر، تصور، احساس یا حرکت مکرر یا مضر است که با نوعى احساس اجبار و ناچارى ذهنى و علاقه به مقاومت در برابر آن همراه است.

بیمار متوجه بیگانه بودن حادثه نسبت ‏به شخصیت‏ خود بوده از غیرعادى و نابهنجار بودن رفتار خود آگاه است.

روان شناسان وسواس را نوعى بیمارى از سرى نِوروزهاى شدید مى ‏دانند که تعادل روانى و رفتارى را از بیمار سلب می کند و او را در سازگارى با محیط دچار اشکال مى ‏سازد و این عدم تعادل و اختلال داراى صورتى آشکار است.

وسواس به صورت هاى مختلف بروز مى‏ کند و در بیمار مبتلاى به آن این موارد ملاحظه مى‏ شود:

اجتناب؛ تکرار و مداومت؛ تردید؛ شک در عبادت؛ ترس؛ دقت و نظم افراطى؛ اجبار و الزام؛ احساس بن بست؛ عناد و لجاجت.

علت وسواس

اختلال وسواسی یک نوع اختلال اضطرابی ناتوان کننده است.

در این اختلال مدام افکار مزاحم و ناخواسته ای شکل می گیرند که فرد نمی تواند از دست آنها خلاص شود.

Related image

مثلاً ممکن است فرد دائماً از این که همه اجسام آلوده هستند هراس داشته باشد و برای رهایی از این هراس مکرراً دستها و اجسام را بشوید.

وسواس شستشو یک نوع از اختلال وسواسی به شمار می رود.

اختلال وسواسی از انواع خفیف تا بسیار شدید می تواند باشد و می تواند موجب آشفتگی زندگی فردی و اجتماعی شده و حتی کار یا تحصیل فرد را مختل کند.

علت ایجاد وسواس چیست؟

علت دقیق ایجاد این بیماری مشخص نشده است ولی علل مختلفی از جمله علل مربوط به مغز، عوامل ژنتیکی و محیطی بر آن تاثیر دارند.

تصویر برداری از مغز در بیماران نشان می دهد که فعالیت مغز این افراد الگوی متفاوتی دارد و فعالیت قسمت خاصی از مغز در آنها غیر طبیعی است.

این یافته ها و نیز به هم خوردن تعادل واسطه های شیمیایی خاصی مانند سروتونین ممکن است با بیماری در ارتباط باشد.

علائم وسواس

علائم اختلال وسواسی چیست؟

وسواس یک بیماری مزمن و طولانی مدت است.

ممکن است علائم زمانی افزایش و زمانی کاهش یابند.

Related image

درمان، علائم بیماری را تخفیف می دهد ولی ممکن است برخی از علائم مدتی پس از شروع درمان نیز باقی بمانند.

اضطراب شایع ترین علامت این بیماری است.

مثلاً ممکن است فرد احساس کند که اگر یک کار خاص را انجام ندهد اتفاق وحشتناکی رخ می دهد.

یا ممکن است مکرراً اجاق گاز ، شیر آب، بخاری، قفل در و … را چک کند و اگر این کار را نکند احساس اضطراب شدید، پریشانی و بی کفایتی به فرد دست می دهد.

وسواس چک کردن یکی دیگر از انواع وسواس است.

نشانه های اختلال وسواسی شامل :

١- وسواس :

افکار نا بجا، تکرار شونده، ناخواسته و اجبار کننده ای است که افکار طبیعی فرد را مختل می کند و موجب اضطراب یا هراس می شود.

این افکار می توانند فجیع و بیرحمانه، جنسی و یا به صورت ترس از بیماری باشد.

و یا مانند ترس زیاد از صدمه دیدن خود یا افراد مورد علاقه ، نیاز شدید به این که باید همه ی کارها کاملاً دقیق و صحیح انجام شوند ، هراس از آلودگی و کثیفی اشیا و…

٢- اضطرار و اجبار :

رفتارها یا کارهای عمدی است که برای کنترل افکار وسواسی مکرراً انجام می شوند.

فرد به این روش تلاش می کند تا از دست افکار آزار دهنده خود خلاص شود.

چگونه اختلال وسواسی تشخیص داده می شود؟

تشخیص اختلال وسواسی با توجه به علائم آن، تاریخچه بیماری و معاینه توسط پزشک صورت می گیرد.

وسواس یا اجبار به انجام کار خاص وقت گیر بوده و معمولاً بیش از یک ساعت در روز طول می کشد.

همچنین به میزان زیادی روال عادی زندگی روزمره، کار، روابط‌ اجتماعی یا تحصیل فرد را مختل می کند.

انواع وسواس

از جمله انواع وسواس و اختلالات مرتبط می توان به موارد زیر اشاره داشت:

Image result for ‫وسواس‬‎

وسواس فکری عملی

در حالی که محتوای خاص و نشانه های وسواس فکری و وسواس های عملی در افراد متفاوت است، اما برخی از ابعاد نشانه در وسواس فکری یا عملی مشترک هستند، از جمله این ابعاد می توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • نظافت
  • افکار ممنوعه یا تابو
  • صدمه و آسیب

وسواس احتکار

افراد مبتلا به اختلال احتکار به طور مداوم مشکل دور انداختن اموال یا دل کردن از آنها بدون در نظر گرفتن ارزش آنها را دارند.

در نتیجه این افراد نیاز خیالی شدیدی در زمینه ذخیره کردن وسایل و ناراحتی زیاد از دور انداختن وسایل مشهود است.

این اختلال با جمع کردن طبیعی تفاوت دارد.

برای مثال نشانه های اختلال ذخیره کردن به انباشته شدن تعداد زیادی اموال منجر می شود که به قدری مکان زندگی را پر می کند و به هم میریزد که از مصرف آنها به طور قابل ملاحظه ای چشم پوشی می شود.

اختلال مو کنی

با کندن عود کننده مو مشخص می شود که به از دست دادن مو و اقدامات مکرر برای کاهش ئادن یا متوقف کردن مو کندن منجر می شود.

اختلال پوست کنی

با کندن عود کننده پوست مشخص می شود که به زخم های پوستی و اقدامات مکرر برای کاهش دادن یا متوقف کردن پوست کنی منجر می شود.

درمان وسواس

آیا درمان وسواس فکری – عملی (ocd) امکان پذیر است؟

در پاسخ باید گفت که بله، امروزه بسیاری از راهکارها و روش های درمانی برای خود یاری و درمان وسواس وجود دارند که افراد با استفاده از این روش های درمان، می توانند اختلال وسواس فکری- عملی خود را درمان نمایند.

Related image

وسواس فکری-عملی (OCD) در صورت عدم درمان به موقع می تواند پیامد ها و مشکلاتی را در زندگی فرد ایجاد نماید که از جمله مهمترین آنها می توان به انزوا و گوشه گیری اشاره داشت.

خودیاری در درمان وسواس

روش ها و راهکاری وجود دارند تا فرد مبتلا به وسواس بتواند وسواس خود را کنترل نماید.

در ادامه این روش ها و راهکار های درمان اختلال وسواس توضیح داده شده است.

مقابله با وسواس با روش‌های خودیاری

یکی از دلایل ابتلا به وسواس، استرس و اضطراب در زندگی است.

بنابراین باید سبک زندگی خود را طوری تغییر دهید که به کنترل استرس و نگرانی شما کمک کند.

برای این منظور روش‌های زیر برای درمان وسواس مفید خواهد بود.

لازم به ذکر است که استفاده از روش های زیر تا حد زیادی به شما برای بهبود وسواس و استرس کمک می کند ولی این روش ها به تنهایی نتیجه بخش نخواهند بود.

روش اول: فعالیت‌های منظم بدنی داشته باشید و ورزش کنید.

بهتر است تمرین‌ها را در چند نوبت در طول روز مثلا در سه تایم ۱۰ دقیقه ای و با تمرکز انجام دهید.

روش دوم: ارتباط خود را با اطرافیان حفظ کنید.

تنهایی و انزوا علائم وسواس عملی-فکری را تشدید می‌کند.

ارتباط با اطرافیان دوستان و خانواده و بیان نگرانی‌ها می‌تواند در کاهش این استرس ها موثر باشد.

روش سوم: خواب کافی داشته باشید میزان خواب و استراحت با اضطراب و نگرانی رابطه تنگاتنگی دارد.

خواب کافی تأثیر مثبتی در درمان اختلال وسواس دارد.

روش چهارم: مدیتیشن کنید. مراقبه، یوگا، تنفس عمیق و ریلکس کردن تکنیکهای مناسبی برای کاهش فشارهای ذهنی و استرس و اضطراب است.

نکته: ضربه های روحی می تواند باعث تشدید اختلالات وسواس فکری- عملی شود.

پس حواستان به اینگونه موارد باشد و سعی کنید که اول ضربات روحی ناشی از سوانح و اتفاقات بد را پشت سر بگذارید و سپس به درمان وسواس خود بپردازید.

 یاد بگیرید در برابر الگوهای مکرر رفتاری مقاومت کنید.

یکی از راه‌های موثر برای درمان اختلال وسواس، مقابله و مقاومت در برابر رفتارهای مکرر و وسواس گونه است در هر یک از موارد زیر می توانید راه‌حل‌های خود را داشته باشید.

با ترس هایتان روبرو شوید.

به جای فرار کردن از ترس، خود را در شرایط محرک قرار دهید و سعی کنید الگوی رفتاری خود را در زمان مواجه با این شرایط تغییر دهید.

اگر این امکان برای شما وجود ندارد، سعی کنید مدت زمان انجام رفتارهای وسواسی را به تدریج کم کنید.

در هنگام مقابله با وسواس، احساس کنترل اوضاع در شما بوجود می آید.

همش که نباید ترسید، راه که بیفتید، ترستان می ریزد.

ذهن خود را با چیزهای دیگری مشغول کنید.

زمانی که رفتارها و افکار های وسواس گونه در شما بروز می‌کند توجه تان را به چیز دیگری جلب کنید.

کارهایی را که به آنها علاقه دارید، انجام دهید.

مثلا ورزش کنید، کتاب بخوانید، بازی کامپیوتری انجام بدید، با دوستان خود صحبت کنید، کلیپ های مورد علاقه تان را نگاه کنید و خلاصه هر کاری که در پرت کردن حواستان موثر است را انجام دهید و افکار و رفتار وسواسی را به تأخیر بیندازید.

معمولاً پس از اینکه توانستید تمایلات را به تأخیر بیندازید، متوجه می‌شوید که شدت آن ها کمتر شده و تمایل تان به وسواس کاهش یافته است.

هر چه زمان بیشترین تمایلات به وسواس را منتظر بگذارید، کمتر به سراغ شما می آیند.

درمان وسواس با دارچین

در طب سنتی ایران طبیعت دارچین را گرم و خشک در درجه سوم دانسته اند.

دارچین نشاط آور بوده و برای درمان وسواس مفید است.

Related image

درمان وسواس در طب سنتی

در بیماری وسواس شخص بیمار دائما کارهای خود را تکرار و چک میکند و دلهره دارد که مبادا کارش را درست انجام نداده باشد ، مثلا آیا در را قفل کرده یا نه و هم چنین در شست و شوی دست و بدن و چیزهای دیگر دائما شک میکند که مبادا بعد از شستن مکرر ، دستانش آلوده باشد.

علت این بیماری ، زیادی صفرای خون و بیماری کبد میباشد.

درمان خوراکی وسواس:

میوه های ترش و شیرین ، سکنجبین ، خاکشیر ، روغن زیتون ، کاهو ، مواد غذایی با طبع سرد مثل ماهی و گوشت خروس ، شیر گاو مربای پوست هندوانه با عسل.

درمان گیاهی وسواس:

۱- خوردن جوشاندهی بنفشه با گل ختمی برای رفع وسواس مفید است.

۲- دارچین برای وسواس مفید است.

۳- شربت تهیه شده از شکوفه گیاه پنبه مفید است.

درمان وسواس با عرقیات :

عرق کاسنی و عرق گل گاو زبان.

درمان وسواس با آبمیوه جات :

آب انجیر و آب لیمو.

موارد پرهیز :

غذاهای پر چرب ، غذاهای سرخ کردنی ، مواد غذایی با طبع گرم.

درمان وسواس فکری

برای درمان وسواس فکری، روان‌شناسان دارودرمانی را هم تجویز می‌کنند، اما بهترین شیوه مراجعه به مشاوری است که با صحبت بتواند فرد را از شر وسواس فکری نجات دهد.

این بیماری زمانی بهتر درمان می‌شود که فرد نسبت به وسواس فکری خود آگاهی داشته باشد و بداند در آینده این موضوع برای او خطرناک می‌شود.

 

همچنین کاهش گوشه‌نشینی و اجتماعی‌بودن، افزایش اعتماد به نفس، اندیشیدن به زمان حال و فعالیت‌های بدنی و ورزش منظم می‌تواند چند راه پیشگیری این بیماری باشد.

البته خانواده هم بی‌تاثیر نیست و اعمال حمایت بیش از حد، توقعات و حساسیت زیاد سبب می‌شود کودکان در این خانواده‌ها دچار اضطراب و وسواس فکری شوند.

درمان وسواس شستشو

به طور علمی و از دیدگاه روانشناسی وسواس شستشو یک اختلال وسواس فکری عملی می باشد.

اینگونه افراد همیشه احساس کثیفی دارند و از تماس مستقیم با وسایل مختلف خودداری می کنند و این احساس اضطراب در آن ها وجود دارد که نکند دست های من با برخورد به این شیء آلوده شود.

این نوع وسواس نسبت به سایر انواع قابل راحت تر قابل درمان می باشد.

علائم و نشانه های وسواس شستشو:

وسواس شستشو در فرد دارای دو مرحله است در مرحله ی اول فرد درباره تمیز شدن یا نشدن تردید دارد و در مرحله ی دوم عدم تحمل و بی صبری نسبت به این طرز فکر است.

این موضوع برای این افراد بسیار آزاردهنده است و به شدت زندگی شخصی و خلقیات روانی آن ها را تحت تأثیر قرار می دهد.

اینگونه افراد به طور مداوم در حال شستشوی دست ها و اشیاء هستند و نسبت به هر چیزی احساس آلودگی و کثیفی دارند.

علت های بروز وسواس شستشو در افراد:

شاید یکی از علل رایجی که در بین این افراد موجب بروز وسواس می شود ترس از صدمه زدن به خود و دیگران باشد این افراد تصور می کنند اگر همه چیز آنقدر تمیز نباشد دچار بیماری و آسیب خواهند شد.

یکی دیگر از علت های وسواس شستشو در افراد، درگیری های فکری و اضطراب می باشد بسیاری از این افراد برای رهایی از دغدغه های فکری به سراغ شستشو می روند.

راه های مفید برای درمان وسواس شستشو:

روش های مختلفی برای درمان اینگونه بیماری وجود دارد.

در درمان حساسیت زدایی درمانگر از بیمار می خواهد که در تصوراتش با ترس از کثیفی روبه رو شود و با انجام تمریناتی این ترس خود را کنترل کند.

برخی از روان درمانگران برای درمان این بیماری از درمان شناختی و بحث و گفت و گو با بیمار اشتفاده می کنند تا به ریشه یابی این بیماری و درمان آن بپردازند.

درمان شرطی سازی نیز می تواند راهکار مناسب درمانی باشد در این روش بیمار یک کش دور دست خود می بندد.

و هر زمان که فکر شستشو به سراغ او آمد با کشیدن کش و ضربه زدن به دست به خود یادآوری می کند که باید مانع انجام این عمل شود.

درمان وسواس تمیزی

وسواس تمیزی: اینکه یک انسان، فردی باشد که دوست دارد چیزهای مختلف را تمیز و پاکیزه نگه دارد، یک ویژگی مثبت تلقی می­‌گردد.

وقتی همه چیز تمیز و مرتب است و در حالتی آراسته قرار دارد، شما واقعا احساس بهتری دارید.

زمانی که موعد تمیز کردن یک خانه، انبار، اتومبیل، دفتر و یا هرجای دیگری فرا می­‌رسد، شما متوجه خواهید شد که افراد مرتب و پاکیزه تمایل به احساس استرس و آشفتگی کمتری در خود دارند.

دکتر خدایی روانپزشک معتقد است: فرد وسواسی باید به خودش کمک کند، در هر چیزی که اعتدال رعایت نشود، مشکل زاست؛ بنابراین نه باید زیاده روی کرد و نه کم گذاشت.

وقتی همه اذعان می کنند خانه مرتب و یا شیئی تمیز است، باید آن را بپذیریم تا در دام وسواس نیفتیم و افکار مزاحم را از خود دور کنیم تا مشغله فکری و خستگی بیش از حد و بیماری های جسمی و روانی سراغمان نیاید.

اگر حس کردید مدام یک کار را تکرار می کنید، مراقب باشید و دست از این عمل بردارید.

به گفته او، بهترین کار کنترل افکار است، به این ترتیب که افکار مخرب را کم کم نادیده بگیریم، مثلا اگر فکر می کنیم باید لباسی را چهار بار بشوییم تا تمیز شود، هر بار یک بار از تعداد دفعات شستن کم کنیم تا به یک بار برسد.

می توان فکر کرد ناظری بر کار ما نظارت می کند و خود را متعهد به انجام ندادن رفتار تکراری کرد.

از سوی دیگر، فضای کار باید شاد باشد تا خستگی دیرتر سراغتان بیاید.

وادارکردن خود به قبول داشتن کار دیگران و کمک گرفتن از آنها، انجام خانه تکانی و تمیزکردن خانه را آسان تر می کند و تمرینی است برای مبارزه با وسوسه وسواس.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

55 + = 59